Aklimatyzacja ryb: jak wpuścić nowe ryby do akwarium i po co im kwarantanna

Aklimatyzacja ryb to stopniowe przeniesienie ryby z wody, w której podróżowała, do wody twojego akwarium, tak żeby temperatura, pH i stężenie amoniaku nie zmieniły się dla niej w jednej chwili. Druga połowa tego samego zadania to kwarantanna, czyli kilka tygodni w osobnym zbiorniku, zanim nowa ryba spotka się z obsadą, którą już masz.

Co się dzieje z wodą w worku podczas transportu

Worek z rybą to mały, zamknięty zbiornik bez filtra. Ryba oddycha, więc zużywa tlen i oddaje dwutlenek węgla i amoniak. Materiały szkoleniowe dla hodowców z amerykańskiego programu akwakultury NCRAC wymieniają sześć rzeczy, które zmieniają się w worku w czasie drogi: temperaturę, tlen, pH, dwutlenek węgla, amoniak i gospodarkę solami w organizmie ryby.

Dwutlenek węgla tworzy z wodą słaby kwas, więc pH w worku spada. Według tego samego źródła nawet w dobrze zbuforowanej wodzie potrafi spaść o jedną jednostkę. Całkowity amoniak w worku może w czasie transportu przekroczyć 14 mg/l. Brzmi groźnie, ale tu działa chemia, która rybie chwilowo pomaga.

Amoniak występuje w wodzie w dwóch postaciach. Niezjonizowana, NH3, jest według Uniwersytetu Florydy około stu razy bardziej toksyczna od jonu amonowego, a jej udział rośnie razem z pH i temperaturą. Przy kwaśnej wodzie w worku większość amoniaku siedzi w mniej szkodliwej postaci. Autorzy opracowania o wysyłce ryb ozdobnych z Uniwersytetu Hawajskiego liczą to na przykładzie: po 24 do 48 godzinach drogi pH w worku spada do 6,5 do 7,0, a przy 24°C i pH 7 trujący jest tylko ułamek procenta amoniaku.

Problem zaczyna się w chwili otwarcia worka. Dwutlenek węgla ulatnia się do powietrza, pH szybko rośnie i razem z nim rośnie toksyczna część amoniaku. To ten sam amoniak, który przed chwilą był w miarę bezpieczny. Autorzy opisują, że może to wywołać silny stres, a nawet śmierć ryby. Z tego jednego zjawiska wynikają prawie wszystkie zasady, które opisujemy dalej.

Aklimatyzacja ryb krok po kroku

Zanim zaczniesz, wyłącz oświetlenie akwarium i przyciemnij pokój. Tetra, producent karm i uzdatniaczy, zaleca to w swojej instrukcji, bo ryba po transporcie źle znosi ostre światło. Potem trzy proste kroki.

1. Wyrównaj temperaturę, nie otwierając worka

Połóż zamknięty worek na powierzchni wody w akwarium albo w zbiorniku kwarantanny. Opracowanie z Hawajów podaje zasadę: co najmniej pięć minut na każdy stopień różnicy temperatur albo do chwili, gdy woda w worku różni się od wody w zbiorniku o najwyżej dwa stopnie. Worek nie może stać w słońcu, bo nagrzeje się jak mała szklarnia. Jeśli masz dwa termometry, zmierz wodę w worku i w akwarium, zamiast zgadywać.

2. Zdecyduj, czy dolewać wodę z akwarium

Tu liczy się, jak długo ryba była w drodze, i to rozbieramy w następnej sekcji. Po krótkiej podróży możesz dolewać wodę do worka. Po długiej wysyłce lepiej tego nie robić.

3. Przenieś rybę siatką, a wodę z worka wylej

Wody z worka nie wlewaj do akwarium. Opracowanie o wysyłce ryb ozdobnych podaje, że hodowcy wylewają ją, żeby nie wprowadzić do zbiornika patogenów i środków dodawanych do transportu. Tetra dodaje, że siatka zatrzymuje w worku nagromadzone zanieczyszczenia. Wylej worek nad zlewem, a rybę przełóż siatką.

Po wpuszczeniu zostaw światło zgaszone przez kilka godzin i nie karm ryb tego dnia, tak jak radzi Tetra. Nowa ryba ma się rozejrzeć i schować, a nie walczyć o jedzenie.

Aklimatyzacja ryb po krótkiej drodze i po wysyłce

W internecie krążą dwie instrukcje, które sobie przeczą. Jedna każe dolewać do worka wodę z akwarium, druga tego zabrania. Obie mają rację, tylko w innych sytuacjach.

Krótka droga, na przykład ze sklepu do domu. Ryba jest w worku krótko, więc dwutlenek węgla i amoniak nie zdążą się nagromadzić w takim stopniu jak po dobie w kartonie. Tetra opisuje metodę dla tej sytuacji: dziesięć minut worka na wodzie, potem co dziesięć minut, przez pół godziny, dolewasz do worka mniej więcej szklankę wody z akwarium. Ryba w tym czasie powoli przyzwyczaja się do pH i twardości twojej wody.

Wysyłka kurierem, kilkanaście godzin lub dłużej. Tu pH w worku jest już niskie, a amoniaku dużo. Opracowanie z Hawajów ostrzega, że dolewanie wody do otwartego worka może tylko zwiększyć stres, jeśli twoja woda ma wyższe pH i temperaturę. Bezpieczniej jest wyrównać temperaturę przy zamkniętym worku, a potem od razu przełożyć rybę siatką do zbiornika. Ten sam tekst dopuszcza dolewanie wody tylko wtedy, gdy twoja woda ma naturalnie niskie pH, i radzi, żeby wtedy najpierw odlać z worka tyle, ile chcesz dolać. Mniej wody z worka to mniej amoniaku w zbiorniku.

Jeśli nie wiesz, ile ryba była w drodze, traktuj ją jak przesyłkę. Krótsza aklimatyzacja przy zamkniętym worku jest mniejszym ryzykiem niż godzina w otwartym worku, w którym pH idzie w górę.

Kwarantanna nowych ryb: po co i jak długo

Ryba może wyglądać zdrowo w sklepie i w dniu dostawy, a mimo to przynieść chorobę. Uniwersytet Florydy w publikacji o ospie rybiej pisze, że aktywna choroba często ujawnia się od jednego do trzech tygodni po transporcie, i zaleca dla nowych ryb co najmniej 30 dni kwarantanny.

Ospa rybia, czyli pasożyt Ichthyophthirius multifiliis, dobrze pokazuje, po co to czekanie. W temperaturze około 24 do 26°C, typowej dla akwarium tropikalnego, cały cykl życiowy pasożyta trwa od trzech do sześciu dni. Gdy chora ryba trafi prosto do głównego akwarium, po tygodniu masz problem w całej obsadzie, a nie u jednej sztuki.

Inna publikacja tej samej uczelni o zdrowiu ryb w obiegach zamkniętych podaje, że kwarantanna trwa od jednego do ośmiu tygodni, zależnie od gatunku, chorób, których się obawiasz, i tego, czy ryby były wcześniej badane. Wskazuje też drugą korzyść: nowa ryba ma czas odpocząć po stresie transportu, przyzwyczaić się do wody i karmy, a jej odporność wraca do normy, zanim spotka się z patogenami z twojego akwarium.

Przy rybach cenniejszych ta sama publikacja opisuje próbę na małą skalę. Do osobnego zbiornika trafia od jednej do trzech nowych ryb i od jednej do trzech ryb z obecnej obsady. Tydzień albo dwa obserwacji takiej mieszanej grupy pokazuje, czy choroby przechodzą z jednych na drugie.

Zbiornik kwarantanny bez wydawania fortuny

Zbiornik kwarantanny nie musi być ładny. David Bogert, autor serwisu Aquarium Science, zaleca gołe dno i filtr, który ma już rozwiniętą kolonię bakterii. Może to być filtr pracujący wcześniej w innym akwarium. W praktyce wystarczy gąbka, którą trzymasz w filtrze głównego zbiornika i przekładasz do kwarantanny razem z rybą.

Do tego grzałka, która utrzyma tę samą temperaturę co w akwarium docelowym. Bogert radzi też, żeby przez pierwsze dzień lub dwa nowe ryby stały w cichym, zaciemnionym miejscu i odpoczęły po podróży.

Najważniejsza zasada nie kosztuje nic. Uniwersytet Florydy przestrzega przed przenoszeniem sprzętu i wody między zbiornikami, a Bogert trzyma osobne siatki, wiadra i odmulacze dla zbiorników kwarantanny. Jedna siatka zanurzona najpierw w kwarantannie, a potem w głównym akwarium, przekreśla cały miesiąc czekania.

Bogert dla ryb zamawianych wysyłkowo podaje minimum cztery tygodnie, a sześć, gdy pojawi się choroba. To zgadza się z 30 dniami z Florydy. Podmiany wody w kwarantannie robisz jak w zwykłym akwarium, pamiętając o osobnym wiadrze.

Jeśli kupujesz skalary, parametry wody i wielkość docelowego akwarium opisaliśmy w artykule o skalarach i ich hodowli. Zbiornik kwarantanny dla kilku młodych sztuk może być mniejszy, ale woda powinna być podobna do tej w akwarium docelowym, żeby po kwarantannie nie robić drugiej aklimatyzacji od zera.

Na co patrzeć w pierwszych tygodniach

Kwarantanna działa tylko wtedy, gdy patrzysz. Publikacja Uniwersytetu Florydy o ospie rybiej wymienia objawy, które pojawiają się, zanim zobaczysz białe kropki:

• ocieranie się o dno i wystrój, tak zwane „flashowanie”;
• więcej śluzu na skórze, ryba wygląda na lekko zmatowiałą;
• osłabienie i mniejsza aktywność;
• brak apetytu.

Klasyczny objaw to małe białe punkty na skórze i płetwach. Ta sama publikacja ostrzega jednak, że gdy pasożyt zajmie tylko skrzela, kropek może nie być wcale, a ryby i tak giną. Dlatego każda zmiana w zachowaniu z listy wyżej jest powodem, żeby przyjrzeć się rybie z bliska, zamiast czekać na kropki.

Jeśli w trakcie kwarantanny pojawi się choroba, kwarantanna się wydłuża. Bogert w takiej sytuacji trzyma ryby osobno przez sześć tygodni. Leczenie dobieraj do konkretnej choroby, bo zbiornik kwarantanny jest właśnie po to, żeby leczyć jedną grupę ryb, a nie całe akwarium.

Gdy minie miesiąc bez objawów, przenosisz ryby do głównego zbiornika. Jeśli woda w obu zbiornikach jest podobna, wystarczy wyrównać temperaturę i przełożyć ryby siatką, bez wody z kwarantanny.

Najczęstsze pytania

Podsumowanie

Aklimatyzacja ryb sprowadza się do trzech rzeczy: wyrównać temperaturę przy zamkniętym worku, nie trzymać ryby długo w otwartym worku po wysyłce i nie wlewać wody z transportu do akwarium. Kwarantanna dokłada do tego miesiąc cierpliwości i osobną siatkę, a w zamian chroni całą obsadę. Jeśli planujesz skalary, kilka odmian, od Pinoy po Dalmatyńczyka, znajdziesz w naszym sklepie.