Rzekotka australijska: terrarium, temperatura, wilgotność i żywienie

Rzekotka australijska to duża, nocna żaba nadrzewna z północnej i wschodniej Australii, która w terrarium dożywa około 16 lat, potrzebuje zbiornika pionowego o wymiarach minimum 45x45x60 cm, temperatury 24-30°C w dzień i wilgotności 60-70%. Uchodzi za jednego z najłatwiejszych płazów dla początkującego, a jej największym zagrożeniem w domu nie jest choroba, tylko przekarmienie.

• Nazwa naukowa zmieniała się kilka razy: Litoria caerulea, potem Ranoidea caerulea, obecnie w części opracowań Pelodryas caerulea. W sklepach i na giełdach nadal dominuje stara nazwa Litoria.
• Dorosła osiąga około 10 cm, rekordowe okazy 11,5 cm. Samice są wyraźnie większe od samców.
• Terrarium musi być pionowe. Dla jednej sztuki minimum 45x45x60 cm, dla grupy czterech osobników przyjmuje się 50x50x80 cm.
• Temperatura 24-30°C w dzień, spadek do 20-24°C w nocy. Długie przetrzymywanie poniżej 10°C zabija.
• Dorosłe karmi się co 2-3 dni, młode codziennie. Skłonność do otyłości jest cechą gatunku, nie wypadkiem przy pracy.
• Żaba pije skórą, więc miska z wodą i jakość tej wody znaczą więcej niż karmienie.

Kim jest rzekotka australijska i skąd wzięła się jej nazwa

Gatunek zajmuje około 4 mln km² północnej i wschodniej Australii oraz południowej Nowej Gwinei. To płaz koron drzew, trzymający się okolic wody, ale bez oporów wchodzący do zbiorników na deszczówkę i łazienek w domach na obrzeżach miast. Prowadzi nocny tryb życia i wychodzi z kryjówki po zmierzchu. W dzień siedzi przyklejona do gałęzi albo wciśnięta w szczelinę, często kilka osobników razem, co ogranicza utratę wody.

Nazwa gatunkowa caerulea znaczy po łacinie „niebieska” i przez ponad dwa wieki wygląda na pomyłkę, bo żaba jest wyraźnie zielona. Powód jest prozaiczny. Pierwsze okazy trafiły do Anglii w płynie konserwującym, który zniszczył warstwę żółtego barwnika w skórze. Zostało to, co pod spodem, czyli niebieski i zielony, więc opisana w 1790 roku żaba faktycznie była sina. Polskie nazewnictwo też się waha: spotkasz zapis rzekotka australijska, rzekotka szmaragdowa oraz australorzekotka szmaragdowa. Pełną historię taksonomii opisuje hasło w polskiej Wikipedii.

Dwie cechy biologii tego gatunku tłumaczą jego zachowanie w terrarium. Pierwsza to odporność na suszę: w porze suchej rzekotka zakopuje się i owija kokonem ze złuszczonego naskórka i śluzu, dzięki czemu przeczekuje tygodnie bez deszczu. Druga to skład wydzieliny skórnej, w której siedzi rodzina peptydów zwanych caerynami, badanych pod kątem działania przeciwbakteryjnego i przeciwwirusowego. Ta sama wydzielina daje żabie pewną ochronę przed grzybem chytridowym, który wybił populacje wielu innych płazów.

Długość życia jest realnym zobowiązaniem: w hodowli typowo 16 lat, z udokumentowanymi przypadkami powyżej 20 lat i rekordem 23 lat.

Terrarium dla rzekotki australijskiej: wymiary, pion i wentylacja

Rzekotka australijska jest żabą nadrzewną, więc liczy się wysokość, nie powierzchnia dna. Zbiornik szeroki i niski zmusza ją do siedzenia na podłożu, gdzie jest wilgotniej i brudniej, niż wynika to z jej naturalnych przyzwyczajeń. Minimum dla jednego dorosłego osobnika to 45x45x60 cm. Dla grupy czterech sztuk przyjmuje się 50x50x80 cm i to jest dolna granica, nie cel.

Gatunek dobrze znosi towarzystwo, pod warunkiem że wszystkie osobniki są zbliżonej wielkości. Rzekotka połyka wszystko, co mieści się jej w pysku, łącznie z mniejszymi żabami, więc trzymanie młodej sztuki z wyrośniętą samicą kończy się źle. To nie agresja, tylko odruch pokarmowy.

Wentylacja jest równie ważna jak wysokość. Zbiornik zamknięty szczelnie, bez wymiany powietrza, przy zraszaniu dwa razy dziennie zamienia się w wylęgarnię pleśni i bakterii. Standardem jest terrarium z siatką w górnej części i pasem wentylacyjnym nisko z przodu, co uruchamia ruch powietrza od dołu do góry. Jeśli szyby po zraszaniu zaparowują na kilka godzin, przepływ jest za słaby.

Temperatura, wilgotność i woda

Zakres dzienny to 24-30°C, przy czym najcieplejszy punkt zbiornika, zwykle gałąź pod źródłem ciepła, trzyma górną granicę tego przedziału. Reszta terrarium ma być chłodniejsza, żeby żaba mogła wybrać. W nocy temperatura powinna spaść do 20-24°C i ten spadek jest częścią cyklu, nie usterką. Krótkie ochłodzenia gatunek znosi bez szkody, ale dłuższe utrzymywanie poniżej 10°C jest śmiertelne.

Wilgotność trzymamy w przedziale 60-70% w dzień, z nocnym skokiem w okolice 80% po wieczornym zraszaniu. To wyraźnie mniej niż w zbiorniku dla drzewołazów i dlatego rzekotka wybacza więcej błędów. Zbiornik stale mokry, bez fazy przesychania, jest dla niej gorszy niż okresowo suchszy. Objaw przelania to kropelki utrzymujące się na szybach przez pół dnia.

Najprostszy sposób na powtarzalny cykl to zraszanie dwa razy dziennie, rano i wieczorem. Przy jednym zbiorniku wystarczy opryskiwacz ręczny, przy kilku albo przy nieregularnym trybie dnia bardziej przewidywalny jest system zraszania Mist system AT-100S z programatorem, który poda tę samą dawkę wody niezależnie od tego, o której wrócisz do domu. Więcej o mierzeniu i utrzymywaniu tego parametru znajdziesz w artykule o wilgotności w terrarium tropikalnym.

Woda zasługuje na osobny akapit, bo płazy nie piją pyskiem. Wchłaniają ją przez skórę, głównie przez silnie unaczyniony obszar na brzuchu i udach, więc wszystko, co jest w wodzie, wchodzi prosto do organizmu. Miska ma być płytka, na tyle duża, żeby żaba mogła się zanurzyć, i myta codziennie. Chlorowana woda z kranu odpada, trzeba ją odstać albo uzdatnić preparatem wiążącym chlor i chloraminy. Z tego samego powodu nigdy nie myjemy wyposażenia detergentem.

Wystrój i rośliny, które wytrzymają ciężar żaby

Podłoże ma dwa zadania: buforować wilgoć i nie dać się połknąć. Rzekotka poluje z zaskoczenia i przy nieudanym ataku wciąga do pyska to, co leży pod owadem, więc drobny żwir i kora w małych kawałkach są ryzykowne. Sprawdza się warstwa 5-8 cm ziemi terrarystycznej, na przykład Rainforest Substrat, przykryta ściółką z suchych liści. Na strefy, które mają trzymać wilgoć najdłużej, czyli zaplecze kryjówek i podstawy konarów, kładziemy torfowiec Sphagnum Premium. Warstwy i kolejność opisaliśmy dokładniej w tekście o podłożu do terrarium tropikalnego.

Konary i gałęzie to nie dekoracja, tylko główna przestrzeń życiowa. Potrzebne są elementy poziome i ukośne, o średnicy pozwalającej żabie objąć je łapami, rozmieszczone na różnych wysokościach. Grube liany, korzenie i tuby korkowe dają jedno i drugie: miejsce do siedzenia i cień na dzień. Tuba korkowa w rozmiarze L jest tu wygodniejsza niż płaska kryjówka, bo pozwala wcisnąć się do środka i przylgnąć do ścianki. Przegląd materiałów zebraliśmy w artykule o naturalnych dekoracjach do terrarium.

Z roślinami jest haczyk, o którym mało kto uprzedza. Dorosła rzekotka waży od kilkudziesięciu do ponad stu gramów i siada tam, gdzie chce, więc delikatne runo w rodzaju sonerili czy drobnych begonii zostanie zgniecione w kilka tygodni. Sprawdzają się gatunki o sztywnych, grubych liściach: bromelie z rodzaju Neoregelia, które przy okazji trzymają w rozecie zapas wody, oraz płożące fikusy przyczepiające się do tła, jak Ficus pumila quercifolia. Tillandsje lepiej montować wysoko, poza szlakiem żaby. Jeśli dopiero zaczynasz, pomocna będzie lista roślin do terrarium dla początkujących.

Żywienie rzekotki australijskiej i pułapka otyłości

Rzekotka australijska jest owadożerna i wyjątkowo żarłoczna. W naturze zjada ćmy, karaczany, szarańczaki, pająki, sporadycznie mniejsze żaby, a nawet drobne ssaki. W terrarium podstawą są świerszcze, karaczany i szarańcza, uzupełniająco larwy muchy czarnej i dżdżownice. Obowiązuje jedna prosta zasada doboru: owad nie może być szerszy niż odległość między oczami żaby.

Częstotliwość jest ważniejsza niż wielkość porcji. Młode, które jeszcze rosną, karmi się codziennie albo co drugi dzień, dorosłe 2-3 razy w tygodniu i to wystarczy. Prawie każdą porcję oprószamy preparatem wapniowym z witaminą D3, a raz w tygodniu wielowitaminowym. Świeżo przeobrażone żabki, jeszcze zbyt małe na świerszcze, dobrze zjadają muszki owocowe Drosophila hydei. Dla dorosłej sztuki taki pokarm jest już tylko przekąską, nie posiłkiem.

Potoczna angielska nazwa tego gatunku, dumpy tree frog, wzięła się od pofałdowanych wałków tłuszczu nad oczami u przekarmionych osobników. To nie jest urocza cecha rasowa, tylko objaw. Zdrowa rzekotka ma zaznaczoną linię grzbietu i wyraźny zarys żuchwy, a fałd nad okiem nie przesłania jej źrenicy. Karmienie z pęsety zamiast wypuszczania owadów luzem daje kontrolę nad tym, ile faktycznie zostało zjedzone.

Dwie rzeczy z listy pokarmów wypadają. Świetliki z rodzaju Photinus są dla tych żab trujące, a owady zbierane z ogrodu niosą ryzyko pozostałości środków ochrony roślin. Karmówkę hodujemy albo kupujemy, nie łowimy.

Codzienna opieka, dotykanie i najczęstsze błędy

Codzienna obsługa to kilka minut: wymiana wody, usunięcie odchodów i niezjedzonych owadów, zraszanie, rzut oka na termometr i higrometr. Świerszcze zostawione na noc gryzą śpiącą żabę, więc te, których nie zjadła w ciągu kwadransa, wyławiamy. Raz w tygodniu warto obejrzeć pysk pod kątem otarć, bo bieganie po szybie potrafi je wywołać u świeżo wsiedlonych osobników.

Dotykania powinno być jak najmniej. Skóra płaza jest przepuszczalna w obie strony, więc pochłania to, co masz na dłoniach: pozostałości mydła, kremu, płynu do naczyń. Jeśli musisz przenieść zwierzę, umyj ręce samą wodą i zmocz je przed chwyceniem albo załóż jednorazowe rękawice nitrylowe bez talku. Rzekotka australijska jest spokojna i daje się wziąć na rękę, ale każdy taki kontakt jest dla niej obciążeniem, nie zabawą.

Najczęstsze błędy początkujących są zawsze te same. Zbiornik za niski, bo kupiony jako akwarium. Zraszanie bez wentylacji, czyli pleśń zamiast tropików. Woda prosto z kranu. Karmienie codziennie, bo żaba wygląda na głodną, a wygląda tak zawsze. Trzymanie razem osobników różnej wielkości. I ostatni, najbardziej kosztowny: kupno zwierzęcia bez sprawdzenia, kto je hodował. Płazy z odłowu bywają zapasożycone i odwodnione, a różnica w cenie nie pokryje wizyty u weterynarza od egzotyki.

Czy rzekotka australijska nadaje się dla początkującego?

Tak, to jeden z najczęściej polecanych płazów na pierwsze terrarium. Toleruje szerszy zakres wilgotności niż drzewołazy, jest odporna i długo żyje. Warunkiem jest pionowy zbiornik i dyscyplina przy karmieniu.

Czy rzekotka australijska potrzebuje lampy UVB?

Nie jest to warunek konieczny, jeśli karmówka jest regularnie oprószana wapniem z witaminą D3. Gatunek jest nocny, ale niskie promieniowanie rzędu 2-5% bywa polecane jako wsparcie gospodarki wapniowej. Przy takiej lampie zbiornik musi mieć zacienione miejsca do wyboru.

Ile żyje rzekotka australijska?

W hodowli przeciętnie około 16 lat, a osobniki prowadzone prawidłowo przekraczają 20 lat. Odnotowano okaz, który dożył 23 lat. To decyzja na kilkanaście lat, nie na sezon.

Czy można trzymać kilka rzekotek razem?

Można, gatunek jest towarzyski i w naturze śpi w grupach. Wszystkie osobniki muszą być jednak podobnej wielkości, bo większa sztuka połknie mniejszą. Dla czterech żab planuj zbiornik od 50x50x80 cm wzwyż.

Dlaczego moja rzekotka nie jest zielona, tylko brązowawa?

Gatunek zmienia odcień w zależności od temperatury, oświetlenia i nastroju, od jasnej zieleni po oliwkowy brąz. Stała, ciemna barwa połączona z apatią i chudnięciem to już powód do kontroli parametrów i wizyty u weterynarza.

Rzekotka australijska to gatunek, który wybacza więcej niż większość płazów, ale nie wybacza dwóch rzeczy: zbyt niskiego zbiornika i nadmiaru jedzenia. Reszta sprowadza się do powtarzalnego rytmu zraszania, czystej wody i wystroju, po którym da się wspinać. Konary, tuby korkowe i podłoże na taki zbiornik znajdziesz w dziale akcesoriów do terrarium, a jeśli chcesz obsadzić go roślinami, które przetrwają ciężar dorosłej żaby, zacznij od neoregelii.